Deze keer een gastblog van Ronald Jas, eigenaar van Twiga Communicatie. Voor de summercourse ‘Beter Presenteren 2.0′ van 22 augustus werken Twiga Communicatie en Louter Promoveren met veel plezier samen. Ronald is een kei in het vertalen van complexe kennis naar naar verschillende doelgroepen, het uitleggen van ingewikkelde relaties of resultaten, met als doel de wereld net iets beter te laten draaien. Met regelmaat verzorgt hij mediatrainingen voor wetenschappers. Samen hebben we gezorgd voor een training die perfect aansluit bij de behoeften van promovendi: alle ins en outs van het presenteren in de nieuwe, interactieve digitale tijd is vervat in een dag, waarin je zelf ook uitvoerig kunt oefenen. 

Presenteren van onderzoek in een digitale tijd

De wereldwijde groei van digitale en interactieve media, zoals Twitter, Facebook en diverse virtuele communities, heeft invloed op uiteenlopende zaken: de manier waarop we communiceren, de plaats en tijd waarop we dat doen en de wijze waarop we informatie tot ons nemen en uitwisselen. De komst van Twitter heeft niet alleen invloed op wat we met elkaar als nieuws ervaren, maar bijvoorbeeld ook op de taalvaardigheid en een nieuw wordingsproces van opinionmakers. Populariteit wordt een belangrijke concurrent van deskundigheid, en mensen die geen schrijvend bestaan leiden, zie je opeens tientallen of honderden tweets per week de wereld in sturen.

Maar ook hebben nieuwe internettechnologieën ertoe geleid dat de gemiddelde burger van elke organisatie verwacht dat deze steeds meer tegemoet komt aan zijn of haar specifieke vragen en wensen. Het hoogstpersoonlijke IK moet meer dan ooit bediend worden, anders worden webshops en andere klantgerichte toepassingen direct weer verlaten. Van alles is deelbaar en transparant geworden, van uiteenlopende producten en diensten komen de gebruiksgegevens en evaluaties in beeld en naast de kwaliteit van producten en de verkoopgeoriënteerde communicatie is nu ook de ‘beleving’ een belangrijk onderscheid tussen geaccepteerde en minder geaccepteerde boodschappen: Wir leben Auto’s!

Al deze ontwikkelingen in het opbouwen en aanbieden van informatie, producten en opinies leiden ook tot een nieuwe manier van ontvangen. We waren al vertrouwd geraakt met telefoontjes die niet alleen kunnen telefoneren, maar ook berichten kunnen sturen en ontvangen en als fotocamera kunnen dienen. Maar nu zijn er ook al applicaties waarmee je met je telefoon de weg kunt vinden naar de dichtstbijzijnde supermarkt. In onze keuzemogelijkheden voor communicatie is zo veel veranderd, dat we ook verplicht worden om keuzes te maken. We laten de e-mail soms gewoon onbeantwoord, we bellen terwijl we iets anders aan het doen zijn, multitasken is geen uitzondering meer maar een regel. We verwachten inmiddels een zelfde interactiviteit van overheid, bedrijven en andere grootheden

Daarmee veranderen ook presentatiemanieren en tools. We nemen niet langer genoegen met congressen waar deskundigen alleen maar praten of 50 tekstdia’s in Powerpoint laten zien. De enorme beschikbaarheid van al dan niet rechtenvrij beeldmateriaal via zoekmachines of letterlijk op portals als U-tube maakt dat iedere spreker nu zijn presentatie kan opleuken met gekke filmpjes, tekeningen en foto’s, en wie dat niet doet, valt al snel door de mand: zo 2011 die man…..

Voor de presentator die regelmatig voor een groep een verhaal moet houden, betekent dat een aantal veranderingen in normen en waarden waaraan nieuwe presentaties en ook hij of zij zelf moeten voldoen:

-        Moderne presentaties moeten meer beeldend dan tekstueel zijn, al jaren was de reclamewereld van dat credo doordrongen, maar nu ook zie je presentaties die steeds mee gebruik maken van animaties, fotografie en levend beeld.

-        Moderne presentatoren zijn niet alleen meer de deskundige, maar ook de verhalenverteller, de persoonlijke bezorger en animator van een beleving

-        Publiek verwacht bij een presentatie betrokken te worden, en dus minimaal dat het mag reageren, bijdragen aan een discussie, of zelfs ingrijpen op de presentatie.

-        Een presentatie van een uur was een jaar of 10 geleden nog gewoon, nu lopen bezoekers van beurzen of tentoonstellingen weg als een presentatie langer dan 10 minuten duurt. De aandachtspanne van jonge maar ook oudere mensen, is aanzienlijk korter dan 20 jaar geleden. Het gaat ook al lang niet meer over informatie alleen, want die is in de meeste gevallen wel op internet te vinden, maar om de boodschap, wat is er aan de hand, of de beleving: wat kun of doe jij ermee?

-        En ten slotte zijn de manieren, de mores van het publiek veranderd: te laat binnenkomen, eerder weggaan uit een presentatie wordt lang niet zo vreemd meer gevonden als 10 jaar terug. Het onderbreken van een presentator wordt niet meer gezien als uitzondering maar als een gegeven recht om de sprekers deskundigheid eens goed te testen of diens ondeskundigheid publiekelijk te etaleren. Telefonerend publiek tijdens een presentatie wordt inmiddels toleranter tegemoet getreden dan 10 jaar geleden en sms- en tweeten tijdens een presentatie wordt zelfs aangemoedigd. En wee de presentator die het niet goed doet: hij of zij wordt openlijk gestraft in de Cloud! De afleiding is groot, de eisen eveneens en de presentator kan er alleen een glinsterende, inspirerende presentatie tegenover stellen.

De presentator van nu, of hij nu internetapplicaties verkoopt, een ingewikkelde wet uitlegt of rapporteert over een wetenschappelijk onderzoek, moet steeds korter, interactiever, verhalender en beeldender gaan presenteren, wil hij zijn gehoor nog geïnteresseerd en eventueel binnen de zaal houden. Met de inhoud wil het publiek, gesteund door televisiereclame en internet, ook een leuke vorm.

Dit betekent dat onderzoekers die presentaties gaan geven, zich bewuster moeten worden van de notie dat iedere minuut telt, zowel in de uitvoering als in de beleving van de klant. Langzaam toewerken naar een climax kan niet meer en werkt niet meer. De climaxen slim spreiden over de presentatie, verdiepen, verrijken en daar anekdotes omheen vertellen, dat is in toenemende mate te rol van de presentator. Daar zit zijn of haar toegevoegde waarde, de verbinding tussen publiek en spreker die het publiek vaker zoekt dan de spreker. De persoonlijkheid van de presentator wordt meegewogen in de beleving van het verhaal: presenteer je saai, dan is je verhaal saai. Ook dat is een nieuwe claim voor presentatoren: het jezelf laten zien is vooral voor wetenschappelijke presentatoren niet direct hetgeen waarvoor ze ooit met hun vak begonnen zijn. Maar omdat in het publiek niet alleen de wetenschappelijke houdbaarheid maar ook de aantrekkingskracht van verteller en de beeldkwaliteit van de boodschap steeds belangrijker zijn geworden, zullen ook wetenschappelijke presentatoren steeds meer aandacht moeten besteden aan deze aspecten, willen ze erin slagen een effectieve presentatie te verzorgen. En aan de andere kant overeind blijven als serieuze beoefenaar van het vak, en niet als praatjesverkoper.

Spreken in het openbaar zal als zoeksleutel in onbruik raken want presenteren is al lang niet meer alleen spreken in het openbaar. Hoeveel meer presenteren is, kun je ervaren in de Summercourse Beter Presenteren 2.0.  Lees hier de informatie en voel je van harte welkom om deze unieke Summercourse op 22 augustus bij te wonen.